So sánh 3 cách nạp năng lượng cho xe máy điện: chi phí, thời gian chờ, độ an toàn và quan trọng nhất - mô hình nào tạo ra doanh thu cho chủ mặt bằng.
Xe máy điện càng nhiều trên đường thì câu hỏi "nạp năng lượng ở đâu" càng nóng. Hiện có 3 lời giải: cắm sạc tại nhà, dùng trạm sạc chia sẻ, hoặc đổi pin tại trạm. Mỗi mô hình phục vụ một kiểu người dùng khác nhau, và với người có mặt bằng, chúng khác nhau ở điểm quan trọng nhất: có tạo ra thu nhập hay không.
Bài viết này so sánh cả 3 dựa trên số liệu công bố của các hãng và số liệu vận hành thật từ mạng trạm EVsafe, để bạn chọn đúng mô hình cho hoàn cảnh của mình.
Sạc tại nhà: rẻ và tiện, nhưng dừng lại ở một chiếc xe
Đây là cách phổ biến nhất hôm nay: cắm bộ sạc theo xe vào ổ điện gia đình, sạc qua đêm 4-10 tiếng tuỳ dung lượng pin. Chi phí gần như không đáng kể - một viên pin LFP 3,5 kWh (cỡ VinFast Evo200) sạc đầy chỉ tốn khoảng trên dưới chục nghìn đồng tiền điện sinh hoạt cho hơn 200 km quãng đường công bố.
Nhưng mô hình này có 2 giới hạn lớn. Thứ nhất là an toàn: sạc qua đêm trong nhà, dưới hầm hoặc hành lang chung cư là kịch bản rủi ro cháy nổ cao nhất, và các quy định mới đang siết chặt việc này tại chung cư, nhà trọ.
Thứ hai: sạc tại nhà không phục vụ được ai ngoài chính chủ xe. Nếu bạn là chủ nhà trọ, quán cà phê hay ban quản lý chung cư mini, để khách tự kéo dây sạc vừa nguy hiểm vừa thất thoát điện - và bạn không thu được đồng nào từ nhu cầu đó.
Trạm sạc chia sẻ: biến chỗ trống thành nguồn thu
Ảnh: EVsafe
Trạm sạc chia sẻ là trụ sạc chuyên dụng đặt tại mặt bằng có sẵn: sân chung cư mini, nhà trọ, quán cà phê, bãi giữ xe. Trụ EVsafe dùng tủ thép sơn tĩnh điện chống nước đặt được ngoài trời, mỗi trụ 4-10 cổng sạc AC độc lập, khách quét mã thanh toán theo kWh qua app, chủ nhà theo dõi doanh thu từ xa.
Điểm khác biệt với 2 mô hình còn lại: đây là thiết bị sinh doanh thu. EVsafe công bố hai cách hợp tác - tự đầu tư khoảng 18 triệu đồng/trụ để nhận 90% doanh thu sạc (ước tính hoàn vốn 6-7 tháng ở điểm có lượng xe ổn định), hoặc để EVsafe đầu tư toàn bộ thiết bị và nhận 40% doanh thu mà không bỏ vốn.
Với người chỉ có mặt bằng trống chưa muốn vận hành gì thêm, phương án cho thuê chỗ đặt trạm cũng đã được phân tích chi tiết trong bài trước của EVsafe.
Đổi pin: nhanh nhất cho dân dịch vụ, nhưng kén hệ sinh thái
Ảnh: Selex Motors (selex.vn)
Đổi pin giải quyết đúng một nỗi đau: thời gian chờ. Ghé trạm, tháo pin cạn, lắp pin đầy - dưới 1 phút, nhanh ngang đổ xăng. Với shipper chạy cả trăm km mỗi ngày, thời gian chờ sạc là tiền, nên mô hình này gần như không có đối thủ trong nhóm chạy dịch vụ cường độ cao. Selex Camel 2 là ví dụ tiêu biểu: lắp tối đa 3 pack pin đổi nhanh, quãng đường công bố tới 150 km.
Đổi lại, mô hình này kén người dùng: chỉ xe thiết kế cho pin chuẩn hoá của hãng mới tham gia được, chi phí tính theo gói thuê pin hằng tháng, và rời khỏi vùng phủ trạm đổi là quay về sạc thường. Tủ đổi pin cũng là khoản đầu tư lớn do hãng vận hành - chủ mặt bằng thường chỉ tham gia bằng cách cho thuê vị trí đặt tủ.
Bảng so sánh nhanh
| Tiêu chí | Sạc tại nhà | Trạm sạc chia sẻ | Đổi pin |
|---|---|---|---|
| Thời gian chờ | 4-10 giờ, thường qua đêm | Sạc trong lúc gửi xe, làm việc, uống cà phê | Dưới 1 phút mỗi lần đổi |
| Xe dùng được | Mọi xe có bộ sạc theo máy | Mọi xe sạc AC phổ thông | Chỉ xe dùng pin chuẩn hoá của hãng |
| Chi phí người dùng | Tiền điện sinh hoạt | Trả theo kWh từng lượt qua app | Gói thuê pin theo tháng |
| Thu nhập cho chủ mặt bằng | Không có | 90% doanh thu (tự đầu tư ~18 triệu/trụ) hoặc 40% (EVsafe đầu tư) | Tiền thuê vị trí đặt tủ |
| An toàn cháy nổ | Rủi ro cao nhất khi sạc qua đêm trong nhà, dưới hầm | Thiết bị chuyên dụng ngoài trời, tách khỏi khu ở | Pin sạc tập trung tại trạm, kiểm soát bởi hãng |
| Phù hợp nhất với | Nhà riêng có sân, đi ít | Chung cư mini, nhà trọ, quán cà phê, bãi xe | Đội shipper, xe dịch vụ chạy cường độ cao |
Chọn theo hoàn cảnh của bạn
Nhà riêng, xe đi lại trong ngày dưới 50 km: sạc tại nhà là đủ, chỉ cần sạc nơi thoáng, tránh sạc qua đêm trong nhà kín.
Chủ chung cư mini, nhà trọ: trạm sạc chia sẻ gần như là lựa chọn bắt buộc - vừa đáp ứng quy định an toàn khi tách việc sạc khỏi khu ở, vừa biến nhu cầu sẵn có của người thuê thành nguồn thu hằng tháng.
Quán cà phê, tạp hoá, bãi giữ xe: trạm sạc chia sẻ tạo thêm lý do để khách ghé và ngồi lại lâu hơn; mô hình EVsafe đầu tư 0 đồng phù hợp để thử trước khi tự bỏ vốn.
Đội xe giao hàng: nếu khu vực hoạt động nằm trong vùng phủ trạm đổi pin, đổi pin thắng tuyệt đối về thời gian; ngoài vùng phủ, cân nhắc xe sạc AC kết hợp mạng trạm sạc chia sẻ.
Ba mô hình không loại trừ nhau - thị trường đủ lớn cho cả ba. Nhưng nếu bạn đang giữ một mặt bằng có xe điện ra vào mỗi ngày, thì chỉ có một mô hình trả tiền cho bạn. Đăng ký khảo sát miễn phí để EVsafe đánh giá tiềm năng doanh thu tại mặt bằng của bạn.
